Японы алдарт тамирчин, олимпийн аварга, дэлхийн хошой аварга Коори Мацүмото зодог тайлсныхаа дараа гудамжинд зайрмаг зараад сууж байгааг манайхан цахим орчинд баахан шагшсан. Энэ бол хийж чадах зүйлээ хамгийн сайнаар хийчихээд алдар хүндийн өндөрлөгөөс даруухнаар бууж чаддаг япон хүмүүжлийн жишээ. Өчигдөр эхэлсэн Японы сүмогийн Кюүшюү башёгийн эхний өдөр их аварга Хакүхо М.Даваажаргал буюу Мигаки ояката Сүмогийн ордны нэгэн жигүүрийн хаалгач, хамгаалагчаар томилогджээ. Хоёр мянган жилийн түүхтэй сүмо бөхийн бүх цаг үеийн хамгийн агуу аварга, олон арван дээд амжилтын эзэн ёкозүна Хакүхо зодог тайлаад ийнхүү эгэл энгийн сүмогийн зүтгэлтний ажлаас дараагийн карьераа эхлүүлж байна. Нэг харахад зүгээр шоу ч юм шиг. Нөгөө талаас харвал энэ бол хатуу чанд дүрэм журамтай, өндөр ёс зүйтэй мэргэжлийн сүмо бөхийн хувьд өндөр цолтнууддаа даруулга, сануулга өгч байгаа нэг чухал зарчим гэлтэй. Ингэж байж сүмогийн ертөнцийг шударга, зөв, эмх цэгцтэй байлгадаг биз.
Түүнээс биш 45 түрүүлсэн бүх цаг үеийн дай ёкозүна буюу их аварга хүн сүмогийн тэмцээнд хоймор эзэгнээд, Эзэн хааны дэргэд биш юм гэхэд ойр шадархан нь суучихаад ханхалзаж байвал баймаар л. Япончууд даанч тэгдэггүй ажээ. Үүгээрээ л япон хүн ялгардаг, тодордог.
Манайд бол энэ бүхэн яг эсрэгээрээ. Зодог тайлсан аварга бөх найр наадам, хурал цуглаан бүхэнд хоймор эзэлж, Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайдын зиндаанд л заларна. Бусдыг өмнөө бөхөлзүүлнэ. Олон түмнээс бэлэг дурсгал, шагнал урамшуулал, хандив харамж, байр, машин, хурдан морь гээд юу байна тэр бүхнийг хамж авна. Тэгээд жаахан сагаад ирэхээрээ хүн зодно, хүүхэн эргүүлнэ. Архи ууж агсамнана. Хууль бус наймаа панз руу ч гар дүрнэ. Хагартлаа баяжихын хүслээр жигүүрлэн дэвж эхэлнэ. Эсвэл аварга бөхчүүд зодог тайлаад шууд улс төрд орно. УИХ-ын гишүүн, Засаг дарга, сайд энэ тэр болно. Бөхийн спортод олсон нэр хүндээрээ бүхнийг шийдэх гэж давилуунтана. Эрэмбэ зиндаа, ээлж дараалал, чадах чадахгүй, мэдэх мэдэхгүй огт хамаагүй. Ингээд өнөөх аварга маань булчин, тархи хоёрын ялгааг байхгүй болгоно.
Зуун жилийн өмнө нэрт соён гэгээрүүлэгч, эгнэшгүй эрдэмтэн Жамсрангийн Цэвээн Швейцарь лугаа хөгжье хэмээн уриа дэвшүүлснээс болж буруутсан гэдэг. УИХ-ын дарга Г.Занданшатар Цэвээн мэргэний тэрхүү үгийг зээлдэн “Япон лугаа хөгжье” хэмээн уриа дэвшүүлсэн. Энэ уриа нь социалист лозун шиг хий хоосон цуурай болоод өнгөрөхгүй байгаасай. Монгол өв уламжлал, ёс заншлаа тээж яваа хэмээн аархаж сайрхдаг бөхчүүд маань Японы сүмочид шиг төлөвшөөсэй. Бөхчүүд гэлтгүй бүгдээрээ Наран улсын бэлэн зэлэн жишээг харж, үлгэрлэх сэн.
Толгой эргэм алдар хүндийн оргилд хүрсэн ч анхны гараан дээрээ даруухан эргээд зогсож чадсан их аварга Хакүхо М.Даваажаргал шигээ болох сон. Улстөрчид нь хамгийн сайнаар улс төрөө хийж, бөхчүүд нь бөхөө л сайн барилдаж, Ван хан Тоорилын айлдсанчлан “Бөөр нь бөгсөнд, цэр нь цээжинд” байгаасай. Япон лугаа адил хөгжихийн тулд бүгдээрээ эхлээд Япон лугаа адил төлөвшил, ёс суртахуунтай болъё.
