Монголын экспортын орлогын 55 хувийг нүүрснээс бүрдүүлж байгааг Үндэсний статистикийн хороо зарласан. Он дуустал гээд тооцвол бараг 60 хувь болох байх. Тэгэхээр улсын эдийн засагт нүүрсний салбар хамгийн гол ачааг үүрч, орлого төвлөрүүлж байгааг төвөггүйхэн ойлгож болно. Нүүрсээ экспортын гарцаа нэмэгдүүлж төмөр замаар өмнөд хөрш рүү гаргая гэдэг санаачилга 16 жил улс төрийн хэрүүлийн сэдэв, том төслийн гацаа болсон нь үнэхээр харамсалтай. Хүлээн авагч буюу БНХАУ-ын тал Гашуун сухайт-Ганц модны боомтыг холбох төмөр замын төсөл гацсан 16 жилд 2.7 тэрбум юань буюу 1.3 их наяд гаруй төгрөгийн алдагдал хүлээсэн тухайгаа захидлаар мэдэгджээ. Нүүрсээ зарах тал буюу Монгол Улс энэ жилүүдэд мөнгөөр хэмжишгүй алдагдал хүлээсэн нь маш тодорхой. Засгийн газраас мэдээлснээр экспортын төмөр замын төсөл гацаагүй бол улсын төсөв 100 их наяд төгрөгт хүрэх байсан юм билээ.
Тавантолгойн бүлэг ордыг тойрсон улстөрчдийн шунал, тэмцэл хоёроос болоод экспортын төмөр зам 16 жил гацсан, холбох цэг зөрсөн. Хоёр хөршийн ашиг сонирхол ч энэ орд газарт хурц илэрсэн нь нууц биш. Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ БНХАУ-д сая ажлын айлчлал хийхдээ төмөр замыг холбох хэлэлцээг эцэслэсэн. Одоо энэ асуудлыг УИХ-аар нээлттэй хэлэлцүүлэх гэж байна. УИХ дэмжвэл Засгийн газраас хэрэгжүүлэх 14 мега төслийн нэгдүгээрт эрэмбэлэгдсэн Гашүун сухайтын экспортын төмөр зам БНХАУ-тай холбогдож, нүүрсний орлого үлэмж хэмжээгээр нэмэгдэнэ. Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ энэ төслөө УИХ-аар дэмжүүлбэл өргөн, нарийн царигийн 16 жил үргэлжилсэн маргаан төгсөж, Тавантолгойд чи эзэн суухгүй, би хоосон хоцрохгүй гэдэг улстөрчдийн цусгүй дайнд цэг тавьсан улстөрч болж чадна.
Улстөрчдийн Тавантолгойг онилсон хувийн ашиг сонирхол дахин амилж, экспортын төмөр замын төслийг дахин гацаавал БНХАУ-ын талаас алдагдсан боломжийн өртөг хэмээн тооцож гаргасан 2,7 тэрбум юанийг Монголоос нэхэмжилж арбитрын шүүхэд хандана. Бичигт, Ханги гэх мэт төмөр замын гарц нээх төслүүд гацаанд орно. Нэг хүнд ногдох ДНБ-ий хэмжээг 10 мянган долларт хүргэх зорилт биелэхгүй. Товчхондоо бол монголчуудын орлого нэмэгдэхгүй, амьдралын чанар сайжрахгүй гэсэн үг. Тийм учраас УИХ-аар хэлэлцэх экспортын төмөр замын төслийн бүтээн байгуулалттай хэлэлцүүлэг бидний ирэх 20 жилийн амьдрал ямар байхыг шийдэх учраас сонор сэрэмжтэй хандах цаг.
