Эрдэнэбүрэний УЦС-ын төсөл Монгол Улсын хөгжил, эрчим хүчний хараат бус байдалд онцгой ач холбогдолтой. Зөвлөлтийн мэргэжилтнүүд анх судалгаа хийж, станц барих тухай ярьснаас хойш нэгэн жаран нэгэнт улиран оджээ. Монгол Улс хойд хөршөөсөө эрчим хүч, шатахуун хоёроор хараат байсаар байна. Бид эрчим хүчний хувьд гуйлгачин улс. Оросууд крантаа хаавал шатахуунгүй болно, унтраалгаа дарвал цахилгаангүй сууна. Улсын нийслэл Улаанбаатар хот хүртэл эрчим хүчний аваарын горимд шилжчихсэн, өвлийн хүйтэнд захын гэр хорооллуудад цахилгааны хязгаарлалт хийх тухай яриад сууцгааж байгаа. Бодит байдал энэ. Айлаас царай алдахгүй болж, хамаг валютаа гадагш урсгахгүй болъё гэвэл өөрсдөө үйлдвэрлэдэг орон болох ёстой. Энэ бол цор ганц шийдэл.
Хэдхэн өдрийн өмнө Ховд гол дээр барих Эрдэнэбүрэний УЦС-ын төслийн ажлыг эхлүүлэхгүй гэж Увс аймгийн Өмнөговь сумын малчид бослого гаргав. Тэд УЦС-ын төсөл хэрэгжсэнээр байгалийн унаган байдал алдагдаж, хүн мал амьдрах аргагүй болж магадгүй гэсэн айдастай байгаа юм билээ. Газар бол улсын үндэс гэж гэрээслэсэн өвгөдийн үгийг бодсон ч, амьжиргаа залгуулдаг бэлчээр нутгаа бодсон ч малчдад буруу өгөх арга байхгүй. Ганц Увсынхан эсэргүүцээд байгаа ч юм биш. Яг бодит байдал дээр Ховдын Мянгад, Эрдэнэбүрэн сумынхан ч эсэргүүцэн босоход бэлэн байгаа юм билээ. Хэрэв нутгийн иргэдийн үгийг үл хэрэгсвэл амиараа дэнчин тавихад бэлэн хүмүүс ч байгааг нууж хаах хэрэггүй байх. Хүний амь гэдэг тоглоом биш. Аргаа барахдаа л амиа золиосолно гээд малчид яриад сууж байна лээ.
Сайн анзаарвал нутгийн малчид Эрдэнэбүрэний УЦС-ын төслийг бариулахгүй, хэрэггүй гэж огт хэлээгүй. 1-рт барих байршлаа эргэж харах боломж байна уу, 2-рт байгаль орчинд сөрөг нөлөө үзүүлэхгүй гэсэн баталгааг бүрэн дүүрэн өгч чадах уу гэсэн хоёр асуултад хариулт авахыг тэд хүссэн. Төрийн албаны дунд, доод шатныхан иргэдтэйгээ уулздаггүй, мэдээлэл өгдөггүй, өөрийгөө дарга гэж өргөмжлөөд ихэрхэж харилцдаг илжирсэн байдал энэ эсэргүүцлийг төрүүлсэн гэж хэлж болно. Ажилдаа хоноцын сэтгэлээр хандсан, асуудлыг том болгож даамжруулсан дарга нарыг толгой дараалан огцруулах ёстой. Төслийн нэгж гээд Улаанбаатарт сул цалин аваад сууж байгаа түшмэдтэй ч хариуцлага тооцож зайлуулахгүй бол төслийн гацаа цааш энэ хэвээрээ үргэлжилнэ. Нөхөн төлбөр өгчихнө шүү дээ гэдэг үгээр ам таглах гэсэн хурган дарга нарын хүйтэн харилцаа хандлага гал дээр тос нэмэхээс хэтрэхгүй байна.
Цөөн хүн юм чинь хүч түрээд техникээ оруулна гэж магадгүй зарим түшмэл бодож байж магадгүй. Үүн шиг эндүүрэл байхгүй. Асуудлыг хүч хэрэглэж шийддэг нийгмийг коммунизм гэдэг. Монгол бол ардчилсан тогтолцоотой, хүний эрхийг дээдэлдэг улс. Тэр тусмаа цөөнхөө хүндлэх нь ардчиллын амин сүнс. ЗГХЭГ-ын дарга, МАН-ын генсек Д.Амарбаясгалан сүүлийн үед ам нээх болгондоо хүний эрх ярьж байгаа. Энэ яриа үнэн бол малчдын эрхийг ч бас хамгаалъя. Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ танхимынхаа гишүүдийг аваад Шижигтийн хавцалд Засгийн газраа хуралдуулж яагаад болохгүй гэж. Ажил хариуцсан холбогдох албан тушаалтнуудыг албан тасалгаанаас хөөж гаргаад хөдөө бүтэн сар ажиллуул. Нөлөөллийн бүсэд байгаа бүх өрхтэй, эсэргүүцсэн дэмжсэн хамаагүй бүх хүнтэй уулзаг, мэдээлэл өгөг. Эрдэмтдийг ч бас урь. Араас нь Засгийн газар бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ очиж дахиад уулз, нутгийнхны үгийг бүрэн гүйцэд сонс. Засгийн газрын бодлогоос гадуур Монгол Улсын нэг ч иргэн байх учиргүй. Асуудлыг газар дээр нь шийд. Ингэвэл энэ том төсөл урагшилна. Монголчууд эрчим хүчний гуйланчлалаас сална.
Сэтгүүлч Б.ТҮВШИНТӨГС
