УИХ-ын Хянан шалгах түр хорооноос зохион байгуулж буй нийслэлийн нийтийн тээврийн парк шинэчлэлтийн хүрээнд хийгдсэн автобустай холбоотой сонсгол өнөөдөр хоёр дахь өдрөө үргэлжилнэ. Сонсголоор өнөөдөр худалдан авсан автобусны техникийн үзүүлэлт сэдвийн хүрээнд хийсэн нотлох баримтыг шинжлэн судална. Нийт 31 гэрчийг дууджээ. Нийслэлийн нийтийн тээвэрт худалдан авсан ногоон автобустай холбоотой шинжээчийн дүгнэлтийг сонслоо.
Шинжээчийн дүгнэлтэд дурдсанаар “Тэнүүн огоо” компанийн Вьетнам улсаас оруулж ирсэн 100 ширхэг дунд оврын багтаамжтай автобуснаас 99 нь стандартын шаардлага хангаагүй. Ингэхдээ 94 автобус нь гэрлээрээ тэнцээгүй бол 71 автобус нь утааны үзүүлэлтээр тэнцээгүй. Мөн найман автобус тормозны үзүүлэлтээр тэнцээгүй байна. “Тэнүүн огоо” компанийн захиалгаар дээрх автобусыг Монгол руу оруулж ирсэн тээвэр зуучийн компани нь “Хуучин автобусыг тээвэрлэн оруулж ирж байна” гэдэг албан бичгийг хүргүүлж байсан. Гэвч гаалийн байгууллага дээрх автобусыг хилээр нэвтрүүлэхдээ “Шинэ” гэж үзэн, хилээр нэвтрүүлсэн. Вьетнам улсад угсарсан хуучин автобусыг шинэ хэмээн бичиг баримт бүрдүүлэн оруулж ирснээр 5.6 тэрбум төгрөгийн гаалийн татвараас чөлөөлөгджээ.
Нийтийн тээврийн парк шинэчлэлтийн хүрээнд автобус шинээр худалдан авахтай холбогдуулж, нийслэл дээр 15 хүний бүрэлдэхүүнтэй ажлын хэсэг байгуулсан байна. Гэвч энэхүү ажлын хэсэгт багтсан дарга болоод гишүүд нь энэхүү сонсголд гэрчээр оролцохдоо “Тэнүүн огоо” компанийн автобусыг шалгаад тэнцэхгүй байна” гэдэг асуудлыг нийслэлийн удирдлага болоод Нийслэлийн Тээврийн газрын дарга С.Жавхлантбаатарт мэдэгдсэн. Гэвч С.Жавхлантбаатар дарга “Есдүгээр сарын 1-ээс өмнө автобуснуудыг оруулж ирсэн байх ёстой. Энэ ажлыг саадгүй үргэлжлүүлж байж санхүүжилт авах боломжтой” гэж тайлбарласан. Тиймээс ажлын хэсгээс “Автобус шаардлага хангахгүй байна гэдэг дүгнэлт гаргасан байсан ч өөрчилж, автобус оруулж ирэхээр болсон” гэлээ.
Мөн ажлын хэсэгт багтсан гишүүд автобусыг үзээгүй хэрнээ хүлээн авч болно гэдэг гарын үсэг ч зуржээ. Сонсголд гэрчээр оролцож буй Нийслэлийн тээврийн газрын дарга асан С.Жавхлантбаатар “Засгийн газраас чиглэл өгсний дагуу автобусыг хүлээн авсан. Дээрээс автобусыг хурдан оруулж ирэх ёстой гэж үүрэг өгөгдөж байсан. Хэрвээ энэ ажил саатвал санхүүжилт авах боломжгүй болох байсан” гэж тайлбарлав.
УИХ-ын гишүүд асуулт тавьж, хариулт авлаа.
УИХ-ын гишүүн Ж.Чинбүрэн:
-Хуучин автобусыг угсраад авч ирсэн гэдгийг шинжээч сая тодорхой харууллаа. Тээвэр зуучлалын компани нь хуучин автобус тээвэрлэж байна гэдгээ мэдэгдсэн. Улайм цайм ийм хулгай хийхээсээ ичдэггүй юм уу. Хуучин автобус хэрнээ нэг ширхэг нь л 336 сая төгрөг. Нийслэлийнхэн та бүхэн яасан ичдэггүй юм бэ. Гарын үсэг зураад авсан байх юм. Ажлын хэсэгт багтсан Баярмаа, Дөлгөөн та хэдийг гарын үсэг зураад бай гэдэг юм уу. Ажлын хэсэгт нь маш олон хүн байна, бүгдээрээ гарын үсэг зурчихсан. Хуучин автобус хилээр оруулж ирж байхад гаалийн байгууллагынхны дуу хоолой хаана байв. Гаалийн байгууллага тайлбар хэлэх хэрэгтэй. Хэрвээ энэ асуудлыг ХҮН намаас анх гаргаж тавиагүй бол хэдэн хүн осолдох байсан бэ. Тоормозны систем ажиллахгүй байна. Хүн амаа өсгөх гээд байдаг, гэтэл автобусаар нь осолд оруулж, амь эрсдүүлэхээр тээврийн хэрэгсэл оруулж ирсэн. Утаанаасаа салъя гээд хэчнээн жил ярьж байгаа билээ. Гэтэл утааны стандарт хангахгүй. Ямар хүйтэн хөндий хандаж байна вэ.
Гааль:
-Ногоон автобусны тухайд нягтлан шалгах шаардлагатай. Техникийн бүрэн бүтэн байдалд шинэ гэдэг ангилалд оруулсан байсан. Үзэгдэх байдлаараа шинэ гэдэг ангилалд орж байсан учраас шинэ гэдэг гаалийн бүрдүүлэлт хийсэн.
Нийслэлийн тээврийн газрын дарга асан С.Жавхлантбаатар:
-2023 оны наймдугаар сарын 20 дээр “Тэнүүн огоо” компанийн автобусыг хүлээн авах ажил зохион байгуулсан. Зургаадугаар сард нь ажлын хэсгээс өмнө тухайн автобусны үйлдвэрлэлийн процесстой танилцсан байсан. БНСУ болон Вьетнамын угсралтын үйлдвэр зэрэгтэй танилцсан. Нэг л автобус тэнцсэн гэсэн, бидэнд үзүүлсэн нь тэр байсан байх. Ажлын хэсгээс “Тэнүүн огоо” компанийн оруулж ирсэн 100 автобуснаас 99 нь шаардлага хангаагүй гэдгийг хэлсэн. Санхүүжилт зогсох юм бол гацаа саад үүснэ гээд шат, шатандаа үүрэг өгөгдөөд автобуснуудыг хүлээн авах процесс болсон.
УИХ-ын гишүүн Н.Ганибал:
-Цогц мафи ажиллагаа. Төрийн хамгийн том хулгайн нэг л хэсэг нь. Нийслэлийн засаг захиргаа хамтаараа нийлээд энэ ажлыг хийсэн. Хамгийн их хулгай хийдэг хүмүүс нь дарга нар юм гэдгийг энэ жишээнээс харж байна. Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дарга Д.Амарбаясгалан, Улаанбаатар хотын захирагч асан Д.Сумъяаазар хоёрын маргалдааны үр дүнд Монголын ард түмэнд нэгэн хулгайг илчилж өгсөн. Автобусыг очиж үзээгүй хэрнээ протколд гарын үсэг зурчихсан. Дарга нарынхаа өмнөөс хариуцлага хүлээхэд бэлэн үү.?
Автобус хүлээн авах ажлын хэсгийн гишүүн н.Хадбаатар:
-Тухайн үед би ээлжийн амралттай байсан. Ажлын хэсэг акт баталгаажуулах болсон, ажлын хэсгийн гишүүд бүгд гарын зусэг зураад дуусаж байна. Есдүгээр сарын 1-нд автобусаа оруулж ирэх ёстой, санхүүжилтээ авах гээд байна гээд гарын үсэг зуруулсан.
УИХ-ын гишүүн Т.Доржханд:
-Шинжээч нар хуучин автобус гэдгийг баталгаажууллаа. Хуучин автобусны дундаж үнэ нь 336 сая төгрөг. Гэтэл нийслэл сүүлд шинэ автобусыг 165 сая төгрөгөөр оруулж ирсэн. Шинэ автобусыг хоёр дахин нугалсан үнэтэй хуучин автобус оруулж ирэхэд хэн шийдвэр гаргадаг юм бэ. Дарга нар бид шийдвэр гаргадаггүй дунд шатны нэгжийн удирдлага шийдвэр гаргадаг гээд заачихаж байгаа. Хариуцсан сайд нь би эрх шилжүүлсэн гээд Д.Сумкъяабазар руу заачихаж байгаа. Хоёр дарга нь нийлээд тагнуул руу заасан. Чиглэл хаанаас өгөгдсөн юм бэ. Та нар тэр хүмүүсийн өмнөөс хариуцлага хүлээхэд бэлэн байгаа юм уу?
-Нийслэлийн тээврийн газрын дарга асан С.Жавхлантбаатар:
-Үйлдвэрүүд дээр очоод үзэхэд итгэл үнэмшил авсан. 2023 оны наймдугаар сарын 14-нд ирсэн эхний 20 автобус дээр миний бие очоогүй. Давхар ажлын хэсэгтэйгээ хамт очиж үзэх байсан юм билээ. Тийм болохоор би ажилдаа хайнга хандсан. Есдүгээр сард орж ирэх 100 автобусны санхүүжилтийг зогсоохгүй байх, дээр нь үүссэн нөхцөл байдлыг танилцуулсан, чиглэл ирсэн учраас миний бие санхүүжилтийг шийдэж явсан дээр ажлын алдаа гаргаснаа хүлээн зөвшөөрч байгаа.
Автобус хүлээн авах ажлын хэсгийн дарга н.Мөнхболд:
-Би бол төрд 11 жил ачаа тээвэр хариуцсан мэрэгжилтэн хийж байсан. Автобус хүлээлцэх ажлын хэсэгт орсон гишүүдийн зарим нь ажилд ороод сар ч болоогүй, зарим нь ажилд ороод овоо хэдэн жил болсон хүмүүс байсан. Удирдлагаас өгсөн үүрэг чиглэлийн дагуу бүгд ажлаа хийсэн. Дээрээс өгсөн чиг үүргийн дагуу ажил хийчихээд хариуцлага үүрнэ гэдэг бол учир дутагдалтай л байна. Бид бол тухайн автобуснуудыг үзэхэд найман төрлийн асуудал үүсэж байна гэдгийг танилцуулсан, хүлээн авах боломжгүй гэж хэлсэн. Гэвч аргагүйн эрхэнд гарын үсэг зурсан.
