Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Ерөнхий Ассамблей 1948 оны 12 дугаар сарын 10-ны өдөр Хүний эрхийн Түгээмэл Тунхаглалыг соёрхон баталснаар жил бүрийн энэ өдрийг олон улс даяар Хүний эрхийн өдөр болгон тэмдэглэдэг.
Хүний эрхийн Үндэсний Комисс олон улсын хүний эрхийн өдрийг тохиолдуулан 2005 оноос хойш Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор Хүний эрхийн Үндэсний Форумыг зохион байгуулж ирсэн уламжлалтай. Энэ удаагийн “Хүний эрхийн Үндэсний Форум-2025” арга хэмжээ нь Хүний эрхийн Үндэсний Комисс байгуулагдсаны 25 жилийн ойг угтан зохион болж байгаагаараа онцлог боллоо.
Монгол Улсын Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын дарга, Хууль зүйн ухааны доктор Д.Сүнжид форумын нээлтийн үеэр манай улсад үндэслэлгүйгээр баривчлагдах, хилс хэрэгт гүтгэгдэх, хуульч, өмгөөлөгчийн туслалцаа авч чадахгүй байх зэрэг "халдашгүй, чөлөөтэй байх" эрхийн зөрчилтэй холбоотой гомдол, өргөдөл түгээмэл ирдэг. Хоёрдугаарт, хөдөлмөрлөх эрхийн зөрчил байна. Хөдөлмөрлөх эрхтэй холбоотой хийсэн ажлынхаа хөлсийг авч чадахгүй байх, ялгаварлан гадуурхалт, дарамт шахалтад орох зэрэг асуудлууд ч нэмэгдсээр байгааг онцоллоо.
Манай улсад тулгамдсан, шийдвэрлэх олон асуудал бий. Гэхдээ хүний эрхийн асуудлыг тэргүүнд эрэмбэлж хариу арга хэмжээ авах нь Үндсэн хуулиар батжуулсан иргэний ардчилсан нийгмийн эрхэм үүрэг билээ.
ХЭҮК-оос хүний эрхийн зөрчлийн асуудал нь хаана байна, юу нь буруу байна гэдгийг шинжилж үздэг. Гэтэл хууль тогтоомжийн хүрээнд засах асуудал байна. Тухайлбал, жагсаал, цуглаан хийх журмын тухай хуулийг яриад удаж байгаа ч асуудал тодорхой болоогүй. Ийм байдлаар тулгаж орхилгүйгээр асуудлыг зохицуулах шаардлагатай тул зарим зүйлийг хуулиар зохицуулах шаардлагатай байгааг тэрээр мөн сануулав.
Иргэдийнхээ амьдралын чанарыг сайжруулахад анхаарал хандуулах хэрэгтэй. Монгол хүн чанартай амьдрах эрхтэй. Тэгж байж бид хүний эрхийн тухай ярина гэж доктор Д.Сүнжид хэллээ.
Манай улсын хувьд Хүний эрх хамгаалагчийн механизм болон Ази, Номхон далайн бүсэд жишиг улс болсон. Өөрөөр хэлбэл, энэ салбарт буй 27 улсыг энэ чиглэлээр тэргүүлж байна. Цаашид хот төлөвлөлтийг хэрхэн иргэндээ ээлтэй буюу утаагүй, халтиргаагүй, гэрэлтүүлэгтэй байлгах зэрэг асуудлыг дэвшүүлж, хэлэлцэнэ" гэлээ.
Форумд олон улмын хүний эрхийн байгууллагын олон төлөөллүүд оролцож үг хэлсэн. Тэдний нэг болох Европын холбооны Ина Марчюлёните Монголд олон хүүхэд зайлшгүй эдлэх ёстой эрхээ эдэлж чадахгүй байгаад харамсч буйгаа хэлэв. Тухайлбал, угаартаж гэр бүлийн хамт амиа алдаж буй хүүхдүүд, агаарын бохирдлын улмаас эмнэлэгт хэвтэж буй хүүхдүүд, янз бүрийн хэлбэрээр хүчирхийлэлд өртөж бүртгэлгүй үлддэг хүүхдүүд, бэлгийн хүчирхийлэлд өртсөн хэрнээ үр нөлөөтэй арга хэмжээ авч чадаагүй хүүхдүүд, 40-өөс дээш сурагчтай ангид суралцаж ирээдүйд бэлтгэх боломжоо хүртэж чадахгүй байгаа хүүхдүүдийг би бодож байна. Иймээс өнөөдрийн энэ индрээс хүүхдүүдийг илүү сайн хамгаалахыг уриаллаа.
Энэ удаагийн форум
“Хүний эрх ба уур амьсгалын өөрчлөлт, ногоон хөгжил”
- Уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэлтэй хүн амын эмзэг бүлгүүд, уугуул иргэдийн эрхийн төлөв байдал
- Хүний эрх хамгаалагч – эрх хамгаалах эрхийн соёл, төлөвшил
- Уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэлтэй хүний эрхийн тулгамдсан асуудлуудыг шийдвэрлэх Монгол Улсын гамшгаас хамгаалах бодлого, төлөвлөлт
“Хүний эрх ба хот төлөвлөлт”
- Хотжилтоос үүдэлтэй хүний эрхийн зөрчлийн нөхцөл байдал
- Эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах эрх (агаарын бохирдол, дуу чимээний бохирдол)
- Хүн төвтэй хот төлөвлөлт, аюулгүй байдал ба хамгаалалт, ухаалаг, хүртээмжтэй хот төлөвлөлт (гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, гамшгийн эрсдэлийг бууруулах, үер, газар хөдлөлтөд тэсвэртэй барилга байгууламж)
“Хүний эрх ба бизнес”
- Хүний эрхийн мэдрэмжтэй хариуцлагатай бизнес
- Аж ахуй эрхлэх эрхийн хэрэгжилтэд тулгамдаж буй асуудлууд, шийдэл
- Хүний эрхийн магадлан шинжилгээ гэсэн гурван салбар хуралдаанаар үргэлжилж байна.
