Одоогоос 31 жилийн өмнө энэ өдөр хэвлэлийн эрх чөлөөнд уриалах “Африкийн чөлөөт, олон ургалч хэвлэл мэдээллийг хөхиүлэн дэмжих Виндхукийн тунхаглал”-ыг батлуулахаар Африкийн өнцөг булан бүрээс ирсэн сэтгүүлч, редактор, хэвлэн нийтлэгчид цугларч байв. Энэхүү түүхэн тунхаглал нь мэдээллийн чөлөөт урсгалыг нийтийн сайн сайхны төлөө болгоход чиглэсэн бөгөөд энэ зорилгыг агуулсан дуу хоолой өнөөг хүртэл цуурайтсаар байна.
1991 оноос хойш мэдээллийн хэлбэрт асар их өөрчлөлт орж, интернэт, олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслүүд бий болсон. Бидэнд өөрийгөө илэрхийлэх, мэдээлэлтэй байх, бусадтай холбогдох гайхалтай боломжууд байна. Гэвч хуурамч мэдээлэл, үзэн ядалтын үг хэллэг, хэвлэл мэдээллийн бизнесийн загвар, цөөн хэдэн хувийн компаниуд эрх мэдлийг өөрсдөдөө авах асуудлууд нэмэгдэж байна.
Цар тахал нь баталгаат мэдээллийн ач холбогдлыг онцолж өгсөн. Энэхүү хямралыг ойлгоход хараат бус сэтгүүл зүй бидэнд тусалж байна. Сэтгүүлчид өөрсдийгөө өндөр эрсдэлд оруулж, газар дээрээс нь сурвалжлага хийн ажиллаж байна. Олон сэтгүүлчид, ялангуяа эмэгтэй сэтгүүлчид заналхийлэл, саатуулал, дарамтад өртсөн. 2020 онд 62 сэтгүүлч ажил хөдөлмөрийнхөө төлөө амиа алдаж, олон сэтгүүлч КОВИД-19 цар тахлын улмаас амиа алджээ. Бид тэдэнд талархлын өртэй.
Цар тахлын өмнө байсан бэрхшээлүүдийг улам бүр нэмэгдүүлж, олон тооны хэвлэл мэдээлэл санхүүгийн алдагдалд ороод байна. Интернэт платформуудын хүчин чадал улам бүр бэхжиж, хөл хорио нь өдөр тутмын амьдралын ихэнх хэсгийг онлайн хэлбэрт шилжүүлж байна. Хуурамч мэдээлэл, цуурхал улам нэмэгдэж, зарим тохиолдолд үхлийн үр дагаварт хүргэж байна.
Энэ жилийн Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний өдрийн “Мэдээлэл нийтийн сайн сайхны төлөө байх нь” сэдэв нь баталгаат, найдвартай мэдээллийн ач холбогдлыг онцлон тэмдэглэж байна. Энэ нь хуурамч мэдээлэл болон бусад хор хөнөөлтэй агуулгатай тэмцэх замаар мэдээллийг боловсруулах, түгээхэд чөлөөт, мэргэжлийн сэтгүүлчдийн гүйцэтгэх чухал үүрэгт анхаарлаа хандуулахыг уриалж буй юм.
Энэхүү сэдэв нь Сэтгүүлчдийн аюулгүй байдал, тэдний эсрэг гэмт үйлдэл ял шийтгэлгүй үлдэж буй асуудлаарх НҮБ-ын үйл ажиллагааны төлөвлөгөөгөөр дамжуулан хараат бус, олон ургалч сэтгүүл зүйн урт хугацааны тогтнохуй, хэвлэл мэдээллийн ажилчдын аюулгүй байдлыг хангахад чиглэсэн ЮНЕСКО-ийн хүчин чармайлттай нягт холбоотой юм.
Эдгээр хүчин чармайлтын хүрээнд бид хүний эрх, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх чөлөөний олон улсын дүрмийг хүндэтгэхийн зэрэгцээ агуулгын зохицуулалт хийх замаар онлайн платформ дахь ил тод байдлыг бэхжүүлэхээр ажиллаж байна. Иргэдийг цахим сүлжээнд хууртагдахгүй байхын тулд энэхүү шинэ мэдээллийн талбарт зүг чигээ олоход нь шаардлагатай Хэвлэл мэдээлэл, мэдээллийн суурь боловсролын чадамжаар ханган ажиллаж байна.
Бид 5 дугаар сарын 2-3-ны өдрүүдэд Намиби улсын Виндхук хотноо болж буй Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний бага хурал дээр Виндхукийн тунхаглалыг тэмдэглэхийн зэрэгцээ уг тунхаглалд тусгагдсан зарчмуудад энэхүү өөрчлөгдөж буй мэдээллийн хэлбэр нийцэж байх тал дээр анхаарч ажиллаж байна.
Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний өдрийг тэмдэглэх үеэр би хүн бүрийг үзэл бодлоо илэрхийлэх үндсэн эрхийн төлөөх амлалтаа шинэчлэн баталж, хэвлэл мэдээллийн ажилтнуудыг өмгөөлж, мэдээлэл нийтийн сайн сайхан байхын төлөө бидэнтэй нэгдэхийг уриалж байна.
